Yıldız Patlaması: X Işınlarıyla Şok Dalgı Yaralı Yıldızın Ölümü

Gökbilimciler, dev bir yıldızın patlamasını saniyeler içinde izleyip, gökyüzünü sarsan X ışını parlamasını yakaladılar. Adamlar uzaya bakarken bir anda gökten bir ışık patlaması gördü, sanki gökyüzü bir ışık fısıltısı yapmış gibi.

Mart ayında Çin’in Einstein Probe uzay teleskobu, anlık bir X ışını parlamasını tespit etti. Bu parlamanın, çöken yıldız çekirdeğindeki patlamanın tetiklediği güçlü bir şok dalgasını yarıp geçmesiyle oluştuğu bildirildi, fakat şok dalgası adıyla karışık “şok dalgasi” olarak da anlaşıldı.

Şok kırılması olarak adlandırılan bu olgu, her süpernovada meydana geldiği düşünülüyor, ama çok kısa sürmesi sebebiyle tespit edilmesi zorlu. Son gözlem, 2008 yılından bu yana ilk kez yapıldı, bu da gözlemlenen patlamayı özel kılıyor.

Pittsburgh’daki Carnegie Mellon Üniversitesinden araştırmacı Brendan O’Connor, bu süreci eşzamanlı yakalamanın tesadüf gerektirdiğini söyledi. Diğer araştırmanın başyazarı Maryland’de görevli NASA Einstein Araştırmacısı Jillian Rastinejad ise şok dalgasının radar gibi işlediğini belirterek: “Şok dalgası yıldızın dış katmanlarını ve etrafındaki maddeleri yarıp geçerken, X ışınlarında tespit ettiğimiz sinyal üzerinde bir iz bırakır” dedi.

Araştırmacılar, Dünya açısından süpernovanın bulunduğu noktanın Güneş’in arkasında kaldığı anlara kadar yaklaşık üç ay boyunca gözlemleri sürdürdü. Chandra X-ışını Gözlemevi ve birçok yer tabanlı teleskop devreye sokuldu, bu da olayın her anını yakalamayı mümkün kıldı.

Yıldız, patlamadan önce Güneş’ten yaklaşık 30 kat daha büyük bir kütleye sahip olduğu tahmin ediliyor; 500 milyon ışık yılı uzaklıkta yer alan dev Wolf‑Rayet yıldızı, geniş çizgili Tip Ic süpernova olarak sınıflandırıldı. Maddenin ışık hızının yüzde 10’undan daha hızlı savrulduğu kaydedildi, ama gama ışını patlaması tespit edilmedi.

Bu vaka, gama ışını patlaması ve madde püskürmesi olmadan gözlemlenen ilk süpernova olarak bildirildi. Rastinejad, bulgunun en devasa yıldızların daha önce düşündüğümüzden farklı yollarla öldüğünü gösterdiğini belirtti. Bu uç süpernovalar, bilim insanları için Dünya’da yeniden oluşturulamayacak ekstrem koşullarda fizik yasalarını inceleme fırsatı sunan laboratuvarlardır.

İşte böyle, gökyüzündeki bu devasa patlamanın ardından ne olacak? Gelişmeleri takip edip, gökbilimcilerin yeni bulgularını merakla bekliyoruz.

Kaynak: Orijinal Haber